Kabloları Sarıp Saklama Yöntemi Ömrünü Uzatır mı

Çekmecemde bir zamanlar "kablo mezarlığı" dediğim bir bölüm vardı. İçinde en az on beş kablo, hepsi birbirine dolanmış, yarısı çalışmıyor. Bir gün hepsini masaya döküp tek tek denedim: dördü tamamen ölmüş, üçü ise sadece belli bir açıda tutulduğunda şarj ediyordu. O gün fark ettim ki kabloları bozan şey kullanım değil, kullanmadığım zaman onlara yaptığım şey. O günden sonra sarma ve saklama alışkanlığımı değiştirdim ve son iki yılda tek bir kablo bile kaybetmedim.

Kısa cevap şu: evet, doğru kablo sarma ve saklama yöntemi ömrü ciddi biçimde uzatır. Çünkü kablo içindeki bakır teller saç teli kadar incedir ve aynı noktadan tekrar tekrar kıvrıldığında yorulup kopar. Dışarıdan hiçbir şey görünmez, ama içeride kopmuş tel sayısı arttıkça direnç yükselir, kablo ısınır ve bir gün tamamen susar.

Neden Tam Olarak Bozuluyorlar?

Kabloda üç zayıf bölge var: iki uçtaki konnektör çıkışları ve kullanıcının her seferinde aynı yerden büktüğü orta bölge. Kabloyu dirseğinize dolayıp sıkıca bağladığınızda, tam o kıvrım noktalarında iç iletkenler keskin açıyla katlanır. Bir de sarım yönünü hep ters çevirirseniz kablonun kendi doğal burgu yapısına karşı çalışırsınız; kablo elinizde sürekli "kaçmaya" çalışır, işte o gerilim yıllar içinde tel kopmasına dönüşür.

Adım Adım: Benim Uyguladığım Yöntem

1. Kabloyu prizden düz çekerek çıkarın. Kabloyu tutup çekiştirmek yerine fişi veya konnektörün plastik gövdesini kavrayın. Ben burada acele ettiğim için iki telefon kablosunun ucunu ayırdım; en pahalı hatam bu oldu.
2. Sarmadan önce kabloyu serbest bırakıp düzeltin. Kabloyu bir ucundan tutup yere sarkıtın, kendi ağırlığıyla dönüp burgusunu çözsün. On saniye sürer ama kabloya "hafızasını" hatırlatır.
3. "Aşırı-altı" sarımını öğrenin. Bu, sahne teknisyenlerinin kullandığı yöntem. İlk halkayı normal yönde yapın: kabloyu avucunuza doğru çevirip halka oluşturun. İkinci halkada bileğinizi ters çevirin, kablo ters yönde kıvrılsın. Sonra tekrar normal, tekrar ters... Böylece her halka bir öncekinin gerilimini dengeler. Sarım bittiğinde kabloyu yere attığınızda dolanmadan açılıyorsa doğru yapmışsınız demektir.
4. Halka çapını kablo kalınlığına göre seçin. Kaba bir kural: halka çapı, kablo çapının en az sekiz-on katı olsun. İnce kulaklık kablosu için avuç içi kadar, kalın HDMI veya güç kablosu için ise kolunuzu açacak kadar geniş halkalar yapın. Küçük ve sıkı halkalar en hızlı öldürücüdür.
5. Uçları kabloyla değil, ayrı bir bağla toplayın. Kabloyu kendi ucuyla dolayıp sıkmak, tam konnektör dibine baskı yapar. Bunun yerine cırt bantlı kablo bağı, silikon halka veya yumuşak bir kordon kullanın. Bağı da sıkmadan, sadece halkaları birlikte tutacak kadar geçirin.
6. Her kabloyu kendi bölmesine koyun. Benim çözümüm ucuz oldu: küçük fermuarlı poşetler ve üzerine ne olduğunu yazan bir etiket. Kablolar birbirine dolanmadığı için çıkarırken hiç çekiştirmiyorum. Bir kalemlik veya çekmece bölmeliği de aynı işi görür.
7. Saklama yerini akıllı seçin. Sıcak, nemli ve güneş gören yerler kablo kılıfını sertleştirir. Araba torpido gözü, radyatör üstü, pencere kenarı en kötü üçlü. Kuru, oda sıcaklığında bir çekmece yeterli. Yılda bir kez kabloları çıkarıp uçlarındaki tozu kuru bir bezle silmek de iyi bir alışkanlık.
8. Az kullandıklarınızı rulo yapmayın, gevşek "sekiz" yapın. Uzun uzatma kablolarını sekiz şeklinde katlayıp askıya asmak, tek yönlü sarımdan daha az gerilim yaratır.

Sık Yapılan Hatalar

• Dirseğe dolamak. En yaygın alışkanlık, en zararlısı. Her turda kablo iki keskin noktada katlanır.
• Kabloyu adaptörün gövdesine sıkıca sarmak. Laptop şarj adaptörlerinin en çok arızalanan yeri tam bu yüzden kablo çıkışı oluyor.
• Plastik kablo bağını (zip tie) sıkmak. Kılıfı keser, içeriyi ezer. Cırt bantlı olanlar tekrar kullanılabilir ve baskı yapmaz.
• Sıkışık çantada dipte taşımak. Ağır laptop, üstüne bastıkça kabloyu yıllar boyunca ezer. Kabloyu çantanın ayrı bölmesine koyun.
• Kullanırken gergin bırakmak. Şarj sırasında kablonun konnektör dibinde 90 derece bükülmesi, saklama hatalarından bile hızlı sonuç verir. Telefonu şarjda kullanırken yatağın kenarına asılı bırakmayın; bataryayı korumaya çalıştığım kadar kabloyu da korumam gerektiğini geç öğrendim.
• Farklı kalınlıktakileri birlikte sarmak. Kalın güç kablosu, ince veri kablosunu bastırıp içindeki telleri kırar.

Kablo Tipine Göre Kısa Tablo